Zo stel je je home cinema goed in

Een thuisbioscoop klinkt pas goed als elke luidspreker op de juiste plek staat en de receiver weet hoe ver hij weg staat, hoe hard hij moet spelen en welke tonen hij mag weergeven. Dat stel je in vijf stappen in: plaatsing, inmeten, wisselpunt, niveaus en afstanden. Neem er de tijd voor; een geluidsmeter is handig, maar niet verplicht.

Wat heb je nodig?

Een AV-receiver met een ingebouwd inmeetsysteem en een meegeleverde microfoon, vijf luidsprekers (links, midden, rechts en twee surrounds), een subwoofer en een statief of andere houder voor de microfoon. In de catalogus staan voorbeelden met verschillende inmeetsystemen: de Denon AVR-X1800H met Audyssey MultEQ XT, de Yamaha RX-V6A met YPAO en de NAD T 758 V3i met Dirac Live. Alle drie versterken zeven kanalen. Zie ook ruimtecorrectie en kanalen en zones.

De stappen

1. Plaatsing. Kies eerst de plek waar je zit en richt de luidsprekers daarop, zoals Dolby adviseert. Zet de luidsprekers voor, midden en surround op oorhoogte als je zit; Dolby noemt ongeveer 1,2 meter. De middenluidspreker staat tegen het scherm, onder of boven de tv, zodat stemmen van het beeld lijken te komen. Links en rechts staan volgens de ITU-aanbeveling, zoals Wikipedia die weergeeft, op ongeveer 22,5 tot 30 graden van de middenlijn, de surrounds op ongeveer 110 graden: naast of net achter je. Alle vijf liefst op dezelfde afstand van je. Bas is niet richtinggevoelig: de subwoofer kun je volgens Dolby bijna overal neerzetten, dus probeer een paar plekken.

2. Inmeten. Zet de microfoon op een statief op oorhoogte bij de luisterplek, met de top naar het plafond (Denon-handleiding). Heeft de subwoofer een eigen volumeknop of wisselpunt, zet die dan eerst volgens de handleiding: bij Denon op de middenstand, het wisselpunt op het hoogste, en het filter van de subwoofer uit, zodat de receiver het werk doet. Meet op meerdere plekken in de zitzone; Denon staat er maximaal acht toe. Zorg dat het in de kamer stil is. Zet na afloop de microfoon weg en verander niets meer aan de aansluitingen of aan het subwoofervolume, anders moet je opnieuw meten.

3. Wisselpunt (crossover). Een receiver kan het laag van kleine luidsprekers wegnemen en naar de subwoofer sturen; dat heet basmanagement. Staat een luidspreker op "Small", dan haalt de receiver de lage tonen eruit. Denon beschrijft Small als bedoeld voor een luidspreker die te weinig laag kan weergeven. Het wisselpunt is bij Denon standaard 80 Hz, de instelling die volgens de handleiding bij de meeste luidsprekers werkt. Voor kleine luidsprekers raadt Denon een hoger punt aan; als voorbeeld noemt de handleiding 250 Hz voor luidsprekers die van 250 Hz tot 20 kHz spelen. Kijk daarom naar het laagste bereik in de specificaties van je luidsprekers. Zie ook laagweergave.

4. Niveaus. Elke luidspreker hoort op de luisterplek even hard te klinken. Dolby noemt een doel van 79 tot 82 dB(C), afhankelijk van de kamer, gemeten met roze ruis van een gemiddeld niveau van -20 dB onder volle schaal. Pas ook het niveau van de subwoofer aan, zodat het laag aansluit bij de andere luidsprekers. Dolby adviseert na een automatische meting vooral het niveau van de subwoofer handmatig te controleren. Bij Denon kun je elk kanaal tussen -12 en +12 dB instellen met een testtoon. Een geluidsmeter op de luisterplek helpt, anders stel je op het gehoor af.

5. Afstanden. Geef de receiver op hoe ver elke luidspreker van je luisterplek staat, zodat het geluid van alle luidsprekers tegelijk aankomt. Meet met een meetlint, of laat de meting het doen. Een luidspreker die dichterbij staat, laat de receiver iets later spelen. Het geluid legt ongeveer 34 cm per milliseconde af. Wees niet verrast als de subwoofer verder lijkt dan hij echt staat: Denon wijst op een vertraging in de elektronica van subwoofers.

Klopt het nu?

Speel een testtoon of een scène met veel geluid uit alle kanten. Hoor je elk kanaal uit de juiste luidspreker? Staat de stem in het midden? Is het laag niet te dreunend en niet te dun? Dolby geeft zelf aan dat inmeetsystemen niet foutloos zijn en adviseert de uitkomst met eigen luisteren bij te stellen.

Wat gaat er in de praktijk mis?

• De uitkomst van de meting blind vertrouwen. Kijk of de afstanden en niveaus kloppen met wat je zelf hebt gemeten.
• Alle luidsprekers op Large zetten. Een kleine luidspreker krijgt dan lage tonen die hij niet goed kan weergeven.
• Kabels verwisseld. Hoor je het centrale geluid links, dan zit er een kabel op de verkeerde aansluiting.
• De microfoon in de hand houden. Gebruik een statief op oorhoogte.
• Daarna het subwoofervolume veranderen. Dan klopt het niveau niet meer; meet opnieuw.