Buizenversterker

In een elektronenbuis gloeit een kathode die elektronen afgeeft. Een kleine stuurspanning op het rooster regelt een veel grotere stroom naar de anode; zo ontstaat versterking. Omdat buizen hoge spanningen en kleine stromen gebruiken, zit er tussen de eindbuizen en de luidsprekers bijna altijd een uitgangstransformator. Die is groot en zwaar en bepaalt mede de prestaties.

Soorten

• Single-ended (SET): één eindbuis per kanaal, vaak in klasse A. Weinig vermogen, soms maar enkele watts.
• Push-pull: twee of meer eindbuizen per kanaal die om beurten werken. Meer vermogen, vaak tientallen watts.
• Hybride: buizen in de voortrap en transistors in de eindtrap. Daarmee combineer je een buizentrap met het vermogen en de grip van een transistorversterker.

Klank en metingen

Buizenversterkers meten doorgaans meer vervorming dan transistorversterkers, met vooral lage harmonischen. Ook hebben ze vaak een hogere uitgangsimpedantie. Daardoor reageert de frequentiekarakteristiek op de impedantie van de luidspreker, en verschilt het resultaat per combinatie. Dit is een deel van wat mensen als "buizenklank" omschrijven. Of je dat mooi vindt, is persoonlijk; het is geen maat voor kwaliteit in de ene of de andere richting.

Praktisch

• Vermogen: kies bij weinig watts luidsprekers met een hoge gevoeligheid.
• Warmte: buizen worden heet en het apparaat heeft ventilatieruimte nodig. Let op met kinderen en huisdieren als de buizen vrij liggen.
• Opwarmen: na het aanzetten duurt het even voordat de versterker op temperatuur is.
• Onderhoud: buizen slijten. Vooral eindbuizen moeten na verloop van tijd vervangen worden, vaak als set. Bij sommige versterkers moet daarna de instelstroom (bias) worden afgesteld, andere doen dat automatisch.
• Verbruik: buizenversterkers verbruiken in rust relatief veel stroom.