Dolby Atmos en DTS:X
Ook wel: Dolby Atmos, DTS:X, 3D-geluid, objectgebaseerd geluid, hoogtekanalen, upfiring, opwaarts stralende drivers, Atmos-enabled
Dolby Atmos en DTS:X zijn surroundformaten die geluid ook van boven laten komen. Daarvoor zijn plafondluidsprekers, opwaarts stralende drivers of virtuele verwerking nodig.
Bij klassieke surround zoals 5.1 komt het geluid uit luidsprekers rondom je, op oorhoogte. Dolby Atmos en DTS:X voegen daar hoogte aan toe. Geluiden worden niet meer vast aan een kanaal gekoppeld, maar als objecten met een positie in de ruimte opgeslagen. De receiver of soundbar rekent uit welke luidsprekers ze moeten weergeven.
Voor het hoogte-effect zijn er drie manieren:
- Plafondluidsprekers of luidsprekers hoog aan de wand: het meest overtuigend, maar het vraagt installatie.
- Opwaarts stralende drivers (upfiring): luidsprekers in een soundbar of op de hoofdluidsprekers die schuin naar boven spelen en het geluid via het plafond laten weerkaatsen. Dat werkt het best bij een vlak, hard en niet te hoog plafond.
- Virtuele verwerking: met slimme filtering wordt hoogte nagebootst zonder extra luidsprekers. Het effect is in de regel bescheidener.
Atmos-inhoud komt bij streamingdiensten meestal in gecomprimeerde vorm (Dolby Digital Plus) en op Blu-ray in lossless vorm (Dolby TrueHD). Voor die laatste via de tv heb je HDMI eARC nodig. DTS:X komt vooral voor op Blu-ray en minder bij streaming. In de kanaalnotatie staan hoogtekanalen als derde getal, zoals in 5.1.2.
Waar let je op?
- Opwaarts stralende drivers werken het best onder een vlak, hard plafond van normale hoogte.
- Voor Atmos van tv-apps volstaat vaak ARC; voor lossless Atmos van een Blu-ray-speler via de tv is eARC nodig.
- Controleer of je bronnen en diensten het formaat ook echt leveren.
Bijgewerkt 27 oktober 2026